een andere benadering van persoonlijke issues - en voor gewoon meer rust in jezelf

start

           naar vorige pagina

In het taalgebruik is stress ongeveer hetzelfde gaan betekenen als spanning. De professionals spreken van stress als er langere tijd veel spanning is, en je hebt daar geen goede oplossing voor. Want dan gaat die spanning zich vroeg of laat een uitweg zoeken, in je gedrag (ruzie, meer eten of drinken, afzonderen enz.) of lichamelijk (meer of minder vage klachten). De gemeenschappelijke invalshoek is in elk geval: spanning.

Als er een verschil ontstaat in jouw verwachtingen over een situatie en de werkelijkheid zoals jij die ervaart, dan creëert dat spanning. Een situatie is in zichzelf neutraal, alleen door jouw interpretatie ontstaat er een vorm van spanning. 

Bijvoorbeeld als je wordt ontslagen. Je had verwacht tot je pensioen bij dit bedrijf te kunnen blijven, en dat toekomstbeeld is nu ineens weg. Die omschakeling in je verwachting alleen al zal voor spanning zorgen. Maar ook het omgaan met de situatie in de periode daarop. De onbekendheid hoe je hier uit of doorheen moet komen. Je verwachtte zekerheid, je ervaart onzekerheid. Je moet misschien met een advocaat aan tafel. Gaan solliciteren. Terwijl je dat helemaal niet wilt. Je gaat inwendig protesteren. Je bent kwaad. Je schaamt je voor je omgeving. Je partner komt met allemaal goedbedoelde adviezen. Enz.

Nou is dit een heel duidelijk voorbeeld, groot probleem, grote gevolgen. Maar als je op een dag eens gaat turven hoe vaak je spanning ervaart, dan zal je merken dat dat niet mis is. Je dochter werkt niet mee tijdens het ontbijt. Je partner zegt iets verkeerds. Je collega maakt een flauwe grap. In de file word je op de vluchtstrook ingehaald. Je wordt tien keer doorverbonden voordat je de juiste persoon aan de lijn hebt. Je baas vraagt iets van je en je hebt het al zo druk. Tenslotte, irritatie, machteloosheid en boosheid zijn ook vormen van spanning. In feite veroorzaakt alles wat niet overeenkomt met de normen van je persoonlijkheid, een vorm van spanning, van bijna onmerkbaar tot heel intens. En je hoeft het ook niet altijd als negatief te ervaren.

Het probleem ontstaat doordat jouw verwachtingen niet overeenkomen met jouw werkelijkheid. Dan kan je je inspanningen erop richten dat je de oorzaak bij iemand anders kunt leggen, en jouw verwachtingen in stand houdt. Maar je kan ook leren accepteren dat jouw verwachtingspatroon de oorzaak is, en dat loslaten. Het oordelen zelf is dus de eigenlijke basis, en je kunt er simpelweg voor kiezen om niet te oordelen.

Oké, dit is een gevoelig punt. Want je hebt in je leven tot nu toe zo zorgvuldig je eigen persoonlijkheid opgebouwd, met allerlei kennis, ervaring, normen en waarden, die zich heerlijk uitleefde op het oordelen over alles wat in zijn blikveld komt. En vaak werkte dat in jouw ogen ook goed. Waarom zou je dat veranderen, je hebt tenslotte ook veel ervaringen dat je op jouw manier wel degelijk kwam waar je wezen wilde, of dat mensen respect hadden voor jouw standpunt bijvoorbeeld.

De meeste mensen hebben in het dagelijks leven een mix van beide oplossingen, met de nadruk op vasthouden aan het eigen verwachtingspatroon. Daar is niks mis mee. Tot het moment dat het niet meer werkt voor jou. Dat het te veel is, te groot. Dat je het niet meer "sluitend" krijgt, wat je ook probeert. Dan blijft je persoonlijkheid doormalen en gaat allerlei uitwegen zoeken, bv. door aan jezelf twijfelen, jezelf afsluiten, emotioneel worden, extra hard werken, niet meer kunnen concentreren, vage lichamelijke klachten enz, de lijst is eindeloos. Daarmee wordt de aandacht verlegd van datgene wat je persoonlijkheid niet kan oplossen naar iets anders. En omdat dat niet iets wezenlijk oplost, blijf je zoeken en kom je dan ook niet meer tot rust,  en dan ben je snel door je energievoorraad heen terwijl je toch doorgaat. Kortom, een vicieuze cirkel, want dat zet je weer aan tot het malen over oplossingen of dingen die je moet doen. "Een tijdje rustig aan doen" alleen helpt dan ook niet, het haalt hooguit even wat druk van de ketel, maar daarna spring je er weer net zo diep in, want je doet niks aan de oorzaak.

Je kan dat ook zien als juist een positief moment. Omdat je dan je bestaande manier van denken waarschijnlijk wel ter discussie wilt stellen. Tja, dat doe je nou eenmaal niet zo makkelijk als alles goed loopt. En als je dat doet, dan kan je weer een stap verder zetten in jouw ontwikkelingsproces.

Het doel van jouw persoonlijkheid is niet hetzelfde als het doel van jouw Zelf. Jouw persoonlijkheid stelt eisen aan de situatie (leuk, positief, uitdagend enz.) en heeft als doel om zijn normen, waarden en verwachtingen eindeloos te herhalen en te verstevigen. Jouw Zelf maakt het niet uit of het nou leuk is of niet. Of dat het voor de ogen van de buitenwereld een promotie of afgang is. Elders op deze site is uitgebreid geschreven over je Zelf.

Je hoeft niets speciaals te doen. Juist niet. Als je iets wilt doen, vervang je de ene activiteit door de andere, en dat is geen structurele oplossing. De kern van je oplossing is: wees aanwezig in wat je doet. Kijk wat je doet. Wees je bewust van wat je doet. Zonder oordelen. Neem waar vanaf een afstandje. Wees je bewust van alle gedachten die langskomen, zonder er verder iets mee te doen. Ervaar wat oordelen in je oproept. Het is dit bewust worden dat, zonder vechten, programma's, leefregels of wat dan ook, uiteindelijk zorgt voor de verandering. Misschien heel anders dan je had verwacht, of zelf had kunnen bedenken. Maar daarom niet minder waardevol.

Maar in dat voorbeeld van die persoon die zijn baan verliest dan? Wees je bewust van je angsten en spanningen. Ga erdoorheen. Zie ze onder ogen. Stop ze niet weg in een zee van activiteit. Merk dat als je vanuit spanning reageert, dat dat spanning oproept. Leer erop te vertrouwen dat wat er nu gebeurt, het beste voor de bewustwording van jouw Zelf is, ook als het er aan de buitenkant en voor je gevoel allemaal ellendig uit ziet.

Kan je spanning voorkomen? Nee, eigenlijk niet. Als je op deze manier steeds meer aan jezelf werkt, zal je wel steeds alerter worden op spanning in jezelf, en hoe vaker je ernaar kijkt, deste sneller kom je er doorheen. Het is een soort cirkel, je komt steeds weer terug in bepaalde situaties, en steeds haal je er weer een nieuwe laag spanning af. Maar bewust voorkomen, nee, dat zou vermijden zijn. En vermijden is uiteindelijk een vorm van spanning, die vroeger of later zijn tol zal eisen. Denk maar eens aan iemand die wil afvallen. Die vermijdt bepaalde voedingsmiddelen, die hij of zij normaal wel wil eten. Een tijdje kan je het volhouden om dat niet te eten. Maar eh, zelf wel eens op dieet geweest? En wat was het eerste dat je at als je weer op je gewicht was?

Goed, dit is de "theorie". Als je dit in de praktijk gaat brengen, kom je tot de ontdekking dat, al klinkt dit vrij eenvoudig, je toch met heel wat hindernissen te maken krijgt. Je eigen gedachten, die de "oude" manier blijven promoten. Je omgeving, die dat misschien ook doet. Angst, twijfel en onzekerheid. Op de columns pagina's vind je allerlei tips, ervaringen en situaties om je te inspireren en te steunen. Je kan gebruik maken van BEcourses om je op weg te helpen om deze veranderingen in gang te zetten of je gericht op weg te helpen met het aanpakken van de situatie waar je op dit moment in zit. Ook kan je gebruik maken van online ontspannen oefeningen.

copyright Judith Hamerlinck