Je schamen voor de ander
Je persoonlijkheid heeft doorgaans een groepje mensen in zijn directe omgeving, die hij gebruikt om zijn eigen zelfbeeld mee aan te vullen. Denk maar eens aan de goede baan en inkomen van je partner wat op jou afstraalt, je kinderen die het zo goed doen op school. Het betreft mensen waar je voor je gevoel ‘bij hoort’, vaak nauwe familiebanden, maar ook wat verder weg als dat een relatie is die zoden aan de dijk kan zetten, zoals een
oom die directeur is van de bank,
en incidenteel zelfs vrienden, collega's, buren enz.
Dat is een leuk mechanisme zolang het goed gaat, vervelender wordt het als deze mensen zich, vooral in gezelschap, niet aan wat jouw persoonlijkheid als algemene normen ziet, houden: als je partner in gezelschap slurpt of in zijn neus peutert, als je kinderen grenzeloos dreinen in de supermarkt of niet over gaan, als je oom dronken achter het stuur is gevonden, en veel ergere maar ook subtielere varianten hierop. Dan is de uitkomst
van datzelfde persoonlijkheidsmechanisme ineens een stuk minder leuk, want nu straalt het oordeel niet-leuk van anderen naar jouw idee óók op jou af. En je hebt nu niet eens echt zelf in de hand om dit te veranderen, al is het wel de oorzaak van veel echtelijke en familieruzies als poging daartoe.
In principe zijn verdoezelen, verbergen en voorkomen dat het bekend wordt, populaire persoonlijkheidsopties om die andere kant van de medaille uit het licht te houden. Maar wat blijft je persoonlijkheid over als je er in de praktijk mee geconfronteerd wordt en het is even niet anders? Je schamen is dan een prima optie. Het is een manier om om te gaan met jouw kwetsbaarheid in deze situatie, nu je kunt verwachten dat anderen op een
soortgelijke manier de zaak kunnen interpreteren als jij, en jij verwacht dat hun afkeuring over de ander, afstraalt op jou. Je hebt niet kunnen voorkomen dat anderen nu ‘munitie’ hebben om iets aan jou of anderen uit je directe omgeving, als verkeerd te zien. Je schamen is een sociaal geaccepteerde manier om te erkennen dat dat zo is, en dat jij ‘dus fout’ bent. Door je ‘openlijk te schamen’ kan je zelfs de
verwachte hevigheid van hun reactie naar jou toe hopen af te zwakken.
De werkelijke ‘oplossing’ voor je schamen voor de ander, is zoals altijd: herkennen dat het het gevolg is van een interpretatie door je persoonlijkheid. Herken de manier waarop hij zijn uitgebreide zelfbeeld wil beschermen en instand houden en onplezierige reacties van anderen wil voorkomen. Realiseer je dat schamen een gevólg is in het mechanisme waarnemen > oordelen/interpreteren > gevoel > gevoel kwijt proberen te raken. Kies ervoor
om te stoppen dit mechanisme nog langer in stand te willen houden. Het gaat erom dat je vanuit een ander aspect in jezelf de zaak gaat benaderen: je innerlijke Zelf. Die oordeelt niet, en dus zijn er ook geen interpretaties en vervolggevoelens.
Je kan je uiteraard ook schamen voor jezelf, het mechanisme is gelijk, alleen je bent zelf directer het onderwerp, en het betreft dan uiteraard je eigen handelen (en ook vaak je uiterlijk). Kinderen wordt ook vaak verzocht om zich te gaan zitten schamen als onderdeel van de ‘persoonlijkheidsopvoeding’.
|
